Vaccinaties

Vaccinaties

Een vaccin is een geneesmiddel, maar in tegenstelling tot de meeste geneesmiddelen worden vaccins toegediend aan personen in goede gezondheid.

Hele kleine hoeveelheden van een virus of een bacterie, die volledig inactief of heel verzwakt zijn, worden in het lichaam gebracht, meestal door middel van injectie (naald), maar soms ook via de mond. De microbe, die vooraf onschadelijk gemaakt werd, veroorzaakt geen ziekte, maar wordt herkend door het immuunsysteem. Dat reageert onder andere door antilichamen te produceren. Het resultaat? De dag waarop het lichaam geïnfecteerd wordt met een ‘echte’ microbe, herkent het immuunsysteem die onmiddellijk en kan het lichaam zich snel verdedigen.

Over welke ziektes gaat het?

Bepaalde zogenaamde infectieziektes, die veroorzaakt worden door microscopisch kleine organismen, die microben of micro-organismen worden genoemd. Er bestaan verschillende families van microben waaronder de bacteriën, virussen, enz. De ziektes die ze veroorzaken, kunnen meestal van de ene persoon op de andere overgedragen worden, zoals bijvoorbeeld de mazelen, kinkhoest, griep enz.


Vaccins zijn de meeste doeltreffende manier om jezelf, maar ook je omgeving te beschermen tegen bepaalde ernstige ziektes.

Door jezelf en je kinderen te laten vaccineren, trek je voluit de kaart van de preventie:

  • je biedt hen en jezelf individuele bescherming tegen ziektes die ernstige gevolgen kunnen hebben voor de gezondheid en zelfs tot de dood kunnen leiden
  • je biedt ook indirect bescherming aan de mensen in je omgeving: je familie, vrienden, buren, collega’s die (nog) niet gevaccineerd zijn of heel kwetsbaar zijn, door hen deze vaak erg besmettelijke ziektes niet over te dragen
  • je draagt bij tot de collectieve bescherming van onze maatschappij. Hoe meer mensen gevaccineerd, hoe minder de ziektes zich kunnen verspreiden.

Groepsbescherming en vaccinatiegraad

Om echt doeltreffend te zijn, moet het aantal gevaccineerde personen voldoende hoog zijn en een bepaalde drempel overschrijden. Het hoge aantal gevaccineerde personen verhindert dat de ziektekiemen zich verspreiden. Dit is wat we de ‘vaccinatiegraad’ noemen. Dankzij deze ‘groepsimmuniteit’ kunnen de meest kwetsbare personen, zoals pasgeborenen die nog niet gevaccineerd zijn of personen die om medische redenen niet gevaccineerd mogen worden, beter beschermd worden. Bepaalde ziektes zoals poliomyelitis zijn zeer zeldzaam in een regio (vb. EU) of zijn helemaal verdwenen zoals pokken. De meeste microben die de ziektes veroorzaken, bestaan echter nog altijd en vaccinatie blijft noodzakelijk om het opnieuw opduiken van deze ziektes te beperken of te vermijden.

Meer info?

Heb je nog andere vragen?


De meeste vaccins zijn gratis. Andere worden gedeeltelijk terugbetaald door het ziekenfonds.

De meeste aanbevolen vaccins zijn gratis!

In Vlaanderen zijn de aanbevolen vaccins voor baby’s, kinderen en adolescenten gratis (behalve *), op voorwaarde dat ze:

  • toegediend worden zoals aanbevolen in het vaccinatieschema of als inhaalschema
  • besteld zijn door artsen of organisaties die vaccineren (vb. Kind en Gezin of het Centrum voor Leerlingenbegeleiding).

De zorgverlener van je keuze (raadpleging Kind en Gezin, CLB, behandelende arts, zelfstandige pediater of pediatriedienst van het ziekenhuis) zal het vaccin bestellen en toedienen. De vaccinatiestatus van je kind wordt digitaal bijgehouden en kan je zelf raadplegen. Op die manier weet je op elk moment welke vaccinaties je kind al gehad heeft en welke het nog moet krijgen.

Daarnaast krijgen ook alle jonge moeders na hun bevalling een ‘Kindboekje’, bedoeld om alle belangrijke gegevens over je kind te verzamelen. De vaccins die je kind krijgt, worden ook een voor een genoteerd op de hiervoor bedoelde pagina’s van het kindboekje.

* het vaccin tegen gastro-enteritis door het rotavirus, dat nochtans aanbevolen wordt in het basisvaccinatieschema, is niet gratis. Je moet het dus bij de apotheker kopen op medisch voorschrift. Het vaccin wordt gedeeltelijk terugbetaald op voorwaarde dat je kind jonger is dan zes maanden.

Overige vaccins

Andere vaccins voor kinderen en volwassenen, die niet in het basisvaccinatieschema staan, moeten bij de apotheker gekocht worden op voorschrift. Sommige vaccins worden gedeeltelijk terugbetaald onder bepaalde voorwaarden (bijvoorbeeld het vaccin tegen griep bij risicogroepen).Voor een aantal is er geen terugbetaling (bijvoorbeeld reisvaccinaties, hepatitis B bij volwassenen, …)

Tegemoetingkoming

OZ voorziet tegemoetkomingen voor vaccins. Alle info vind je hier


Net zoals elk geneesmiddel kan een vaccin ongewenste bijwerkingen veroorzaken, maar over het algemeen wegen de bijwerkingen van de vaccins niet op tegen de voordelen die ze bieden.

  • De meest voorkomende ongewenste effecten zijn goedaardig en verdwijnen in enkele dagen: pijn, roodheid of zwelling ter hoogte van de injectieplaats, lichte koorts (bij minder dan 1 op tien mensen).
  • Zeldzame en omkeerbare ongewenste effecten kunnen soms opduiken bij de allerkleinsten: een stoornis van de spierspanning of moeite met wakker blijven of reageren.
  • In echt heel zeldzame gevallen (1 geval op 1 miljoen vaccinaties) kan binnen de 15 à 20 minuten na de injectie een analfylactische shock opduiken, dit is een heftige allergische reactie. Deze reactie kan onmiddellijk met een aangepaste behandeling verholpen worden.
  • Bij vaccinatie kan soms een slapte of flauwvallen voorkomen, niet als bijwerking van het vaccin op zich, maar als een reactie op emotie of pijn.

Wist je dit?

Ongewenste effecten bij vaccins zijn niet te verwarren met contra-indicaties die heel zelden bij bepaalde vaccinaties voorkomen. Bepaalde personen mogen niet gevaccineerd worden omwille van hun gezondheidstoestand: ziekte, zwangerschap (bij bepaalde vaccins), allergieën, ... Deze contra-indicaties, die verschillen van vaccin tot vaccin, zijn welbekend en een controle gebeurt uiteraard vóór elke vaccinatie!

Graag meer info?

Meer info over vaccinatie kan je terugvinden op: www.laatjevaccineren.be


De COVID-19-gezondheidscrisis heeft het belang van vaccinatie in de hele wereld aangetoond. En toch blijven er heel wat onwaarheden circuleren over het onderwerp. De ideale gelegenheid om wat vragen te beantwoorden over vaccinatie.

Vragen of twijfels rond vaccinaties?

Voor veel ouders is vaccineren vanzelfsprekend. Maar sommigen hebben vragen: over de werkzaamheid, de mogelijke bijwerkingen, … Ze zoeken antwoorden op internet en ze praten erover met hun vrienden en familie, maar krijgen soms tegenstrijdige informatie. Dat je vragen hebt over vaccins, bezorgd bent over het effect en meer informatie zoekt, is normaal en te begrijpen. Vaccinaties nemen immers een belangrijke plaats in in je leven, en dit al vanaf heel jonge leeftijd. Twijfel je of wil je meer weten? Praat erover met je arts. Hij/zij kan op een onbevooroordeelde en correcte manier antwoorden op de vragen die je je stelt of je doorverwijzen naar een betrouwbare bron van informatie. Het is belangrijk dat je over voldoende informatie beschikt die wetenschappelijk onderbouwd is, zodat je een bewuste keuze kunt maken.

In je zoektocht kom je misschien op internet of via sociale media ook veel persoonlijke meningen of opinies over vaccinatie tegen. Het is niet altijd gemakkelijk om te beoordelen of wat via deze websites verspreid wordt, klopt. Je vertrouwt er beter niet blindelings op: de informatie kan onbetrouwbaar of niet correct zijn, of gebaseerd op ‘geruchten’ of meningen en niet op wetenschappelijke feiten. Er circuleren veel fabels en mythes over vaccinaties op internet. Ook daarom is het belangrijk om betrouwbare bronnen te raadplegen.

Juist of fout?

Er circuleren heel wat vooroordelen of fake news over vaccins. Zijn deze beweringen juist of fout? Hier is het antwoord!

Ik zie niet in waarom ik me zou laten vaccineren tegen ziektes die niet meer bestaan bij ons.

FOUT.

Tot na de Tweede Wereldoorlog waren polio-epidemieën de schrik van onze contreien.Vandaag weten veel gezinnen niet meer wat deze ziekte is en twijfelen aan het nut van de vaccinatie. Maar het is niet omdat een ziekte zogezegd verdwenen is dat de verantwoordelijke ziektekiem niet meer bestaat. Daarom is het belangrijk om ook bij afwezigheid van de ziekte te vaccineren.

Mijn baby is veel te kwetsbaar om tegen zoveel ziektes tegelijk gevaccineerd te worden!

FOUT.

Je peuter is veel minder kwetsbaar dan hij/zij eruit ziet: vanaf de geboorte wordt hij/zij op natuurlijke wijze blootgesteld aan duizenden miljarden diverse microben, en hij/zij is perfect in staat om te reageren op meerdere vaccins tegelijkertijd, net als op andere prikkels in zijn omgeving. Er wordt wel op gelet om het aantal prikjes per consultatie tot een minimum te beperken, dat gebeurt door het toedienen van combinatievaccins. Bovendien worden combinatievaccins niet zomaar willekeurig samen gegooid: elke nieuwe combinatie wordt onderworpen aan wetenschappelijke studies om ervoor te zorgen dat de vaccinatiebereidingen compatibel zijn en dat de combinatie de doeltreffendheid van de verschillende vaccins niet vermindert of het risico op ongewenste effecten niet vergroot.

Je laten vaccineren is een persoonlijke keuze.

JUIST en FOUT.

Indien je ervoor kiest om je niet te laten vaccineren, weet dan dat dit een effect heeft op de groepsbescherming. Er moeten voldoende mensen gevaccineerd zijn om deze te kunnen waarborgen. De bescherming van de bevolking tegen bepaalde infectieziekten wordt alleen mogelijk gemaakt als een bepaalde drempel van gevaccineerde personen bereikt wordt.

Vaccins zijn nutteloos. Ik heb me laten vaccineren tegen de griep en ik heb het toch gekregen.

JUIST en FOUT.

Na een griepvaccinatie duurt het twee weken voordat je lichaam genoeg antilichamen heeft ontwikkeld om je te beschermen.. De samenstelling van het vaccin wordt elk jaar aangepast aan de belangrijkste virale stammen die in omloop zijn, dus als je besmet raakt met een andere stam, kun je ziek worden.Vandaar dat je je jaarlijks moet laten vaccineren. Als je toch ziek wordt, zal dit minder ernstig zijn dan iemand die niet gevaccineerd is. Denk eraan dat wanneer je griep doormaakt je ook meer kans maakt op complicaties die wel ernstig kunnen zijn. Het is dus zinvol om je te laten vaccineren, zeker als je behoort tot een risicogroep.

Hoe meer er gevaccineerd wordt, hoe meer de immuniteit afneemt!

FOUT.

Nee, vaccins zijn geen last voor het lichaam, zelfs niet voor baby's. Ons immuunsysteem is in staat zich te verdedigen tegen een groot aantal microben. Vaccins verminderen niet de sterkte of capaciteit ervan, en zorgen niet voor een overbelasting of een verzwakking van het systeem. Zelfs als alle basisvaccins in één keer zouden toegediend worden, zou dit slechts aanspraak maken op 0,1% van het hele immuunsysteem.

Kan het mazelenvaccin autisme veroorzaken?

NEE.

Het mazelenvaccin is volledig veilig. Waar komt het verband tussen autisme en het mazelenvaccin vandaan? Het verband tussen beide werd meer dan 20 jaar geleden in een artikel aangehaald. Dat werd echter wetenschappelijk volledig betwist. De hoofdonderzoeker van dit artikel is ondertussen geschorst als arts en de andere onderzoekers ondersteunen hun theorie van toen niet meer. Er zijn sindsdien ook al tal van diepgaande studies gepubliceerd, die het verband tussen autisme en het mazelenvaccin ontkrachten.

Meer info?